Startbijeenkomst Idealenfabriek: feestelijke start

De feestelijke start van de Idealenfabriek

Let op: Deze eerste startbijeenkomst vindt uitsluitend in Leiden plaats

 

Sprekers: Loek Dijkman,  Henri Lenferink, Hans Achterhuis, Hilde Heynen

 

Programma

 

19.30

Inloop

20.10

Introductie (Loek Dijkman)

Charles Ives, The Unanswered Question door het Ives Ensemble

20.25

Toespraak Loek Dijkman: Utopische Idealen, geen luxe maar noodzaak

20.45

Toespraak Hans Achterhuis: Koning van Utopia

21.05

Toespraak Hilde Heynen: Het ideaal van de inclusieve stad

21.25

Toespraak Henri Lenferink

21.45

Afsluiting en ruimte voor discussie, hapje en drankje

22:45

Einde bijeenkomst

 

Tijdens de startbijeenkomst zal het muziekstuk The Unanswered Question van Charles Ives (1874-1954) ten gehore worden gebracht. Lees daar hier meer over.

 

Loek Dijkman

De utopie lijkt opnieuw in de belangstelling te staan. En dat hangt natuurlijk niet alleen samen met het feit dat ruim vijfhonderd jaar geleden de uitgave van Utopia van Thomas More in Leuven van de pers rolde. In de Idealenfabriek wil Stichting Utopa haar utopische idealen uitdragen door wisselende thema’s aan de orde te stellen middels een tijdschrift, discussies, maaltijden, tentoonstellingen en publicaties. De Idealenfabriek wil uitvoerig en gedegen complexe problematieken van alle kanten belichten en zo de samenleving een stukje verbeteren.

 

Utopische idealen, geloof in iets beters

Utopische idealen zijn sinds het einde van de vorige eeuw steeds meer op de achtergrond geraakt. Utopisten waren dromers. De kans op realisering van die dromen was gering, zeer gering. De plaats van deze utopische idealen werd in toenemende mate ingenomen door eigenbelang, cynisme, negativisme en pessimisme. Men vond het steeds minder noodzakelijk om zich met idealisme in te zetten voor sociaal-maatschappelijke en politieke verbeteringen, wanneer die niet het individu centraal stelden. Toch is idealisme daarop een van de beste antwoorden. Het gaat er niet zozeer om onze idealen per se ten koste van alles gerealiseerd te zien, maar utopische idealen doen ons en onze medeburgers geloven dat er andere en betere mogelijkheden zijn. Utopische idealen wijzen de weg. Het proberen onze samenleving te verbeteren is alleen al de moeite waard. We hoeven niet altijd bij de pakken neer te zitten. Utopische dromen geven hoop. Hoop op een betere toekomst. Een betere toekomst voor onszelf, voor onze kinderen en voor onze aarde.
 

Henri Lenferink

Henri Lenferink zal een toespraak houden met de titel Ideaal Lokaal. "Zolang ik geïnteresseerd ben in politiek en bestuur word ik gedreven door idealen. Voor de verwezenlijking ervan lijken de sleutels meestal te liggen op landelijk en internationaal niveau, maar ik ben ervan overtuigd dat inzet in de eigen gemeenschap, op lokaal niveau effectiever is en in ieder geval meer bevrediging geeft."

 

(vlnr: Hans Achterhuis, Loek Dijkman, Henri Lenferink en Hilde Heynen)

 

Hans Achterhuis

Eén van de denkers die inspireerden tot de Idealenfabriek is Hans Achterhuis. Eén van zijn talenten is dat hij eerder ingenomen posities durft te herzien, en precies dat lijkt ons een voorwaarde voor vruchtbaar nadenken over idealen. Niet toevallig viel Achterhuis’ openheid ons op in verband met Thomas More’s Utopia. Achterhuis zette zich aanvankelijk af tegen More en zijn utopische staat. Een citaat uit zijn voorwoord bij de nieuwe vertaling ervan door Paul Silverentand (2016): “Met veel kennis over de hele utopisch/dystopische traditie bleef ik utopieën te vuur en te zwaard bestrijden.” Tegelijk bleef Achterhuis onder de indruk van More’s denken. Hij las Utopia nog eens – en nog eens. “Pas in een vierde en voorlopig laatste leeservaring meen ik deze gespletenheid te kunnen overwinnen. Dat dank ik aan een intensieve kennismaking met More.” Bij die kennismaking speelde Silverentands vertaling een rol – “frivool en bijna alledaags van toonzetting”. In 2016 publiceerde Achterhuis het boek Koning van Utopia, met als ondertitel Nieuw licht op Utopisch denken. Daarover spreekt hij bij deze feestelijke opening van de Idealenfabriek. “De tijdgeest is veranderd. Ik wil er geen misverstand over laten bestaan dat de grote utopie van een totaal andere samenleving voor mij nog steeds uit den boze is. Maar zonder kleinere utopische experimenten dreigt de kapitalistische utopie ons te verlammen.” 

 

Hilde Heynen

Hilde Heynen vraagt zich af of steden wel inclusief zijn. “De ideale stad van de toekomst is een inclusieve stad,” vindt zij. “Een stad waar gelijkwaardigheid tussen individuen gegarandeerd is, en waar verschillen in geslacht, ouderdom, klasse, afkomst en gezondheid geen gevolgen hebben voor de mogelijkheden van alle bewoners.” Heynen stelt daarom voor eens te kijken “naar de impact van geslacht: kunnen we werkelijk stellen dat mannen en vrouwen identiek dezelfde kansen krijgen in onze stedelijke omgevingen?” 

 

Sprekers

Loek Dijkman is oprichter en voorzitter van Stichting Utopa, en intiatiefnemer van de Idealenfabriek.

 

Henri Lenferink werd in 2003 benoemd tot burgemeester van Leiden na een referendum onder de Leidse bevolking. Daarvoor – van 1994 tot 2003 - was hij wethouder in Arnhem.  Van 1986 tot 1994 was hij lid van de gemeenteraad van Arnhem. Henri Lenferink studeerde geschiedenis aan de universiteit van Nijmegen.    

 

Hans Achterhuis  is emeritus hoogleraar Wijsbegeerte aan de Universiteit Twente. Hij is filosoof en theoloog en was de eerste Denker des Vaderlands. Hij behoort tot 'de twaalf grootste denkers van Nederland' (Vrij Nederland) en 'de denkers die ons wereldbeeld veranderden' (NRC Handelsblad). Zijn boek De Utopie van de vrije markt werd onderscheiden met de Socrates wisselbeker voor het beste, meest prikkelende filosofieboek van het jaar.

 

Hilde Heynen is hoogleraar aan de faculteit Ingenieurswetenschappen aan de Katholieke Universiteit Leuven, aldaar tevens hoofd van de afdeling Architectuur en Maatschappij, en voorzitter van het Leuvens Centrum Ruimte en Samenleving. Haar onderzoek richt zich op thema’s als moderniteit, mondernisme en geslacht in samenhang met architectuur.

Ives Ensemble
Ives Ensemble